Tags: 

Dan maar rechten?

Joost Franssen
J.W.S. Franssen is propedeusestudent Rechtsgeleerdheid aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Het hoger onderwijs is duur. Dat is helaas een feit, waar studenten en universiteiten vaak op worden gewezen. Maatregelen zoals het bindend studie advies (bsa), de beruchte langstudeerdersboete en experimenten als selectie aan de poort zijn hier reacties op. Deze maatregelen hebben als doel om druk te creëren voor middelbare scholieren om zo snel mogelijk hun studie af te ronden. Toch zien we erg veel uitval onder eerstejaarsstudenten. Er is dus blijkbaar iets mis met de overgang van scholier naar student. Hoe zouden universiteiten dit probleem aan kunnen pakken? Andere voorlichting in combinatie met selectiemaatregelen aan de poort en een goede opvang voor vwo’ers op het wo zouden helpen.

Een probleem is dat veel aanstaande studenten er vooral voor kiezen om te gaan studeren om het studeren op zich. De studiekeus is daarbij minder belangrijk hetgeen terug te zien is in uitvalpercentages van dertig procent. Het is dus van belang bij het toepassen van selectiecriteria om met deze ‘beslissingscultuur’ rekening te houden. Veel studenten weten blijkbaar niet precies waarom ze een bepaalde studie kiezen. Terwijl motivatie juist een belangrijke factor is voor het daadwerkelijk afronden van een studie. De rechtenstudie heeft traditioneel veel te maken met eindexamenkandidaten die niet erg goed weten wat ze nu eigenlijk willen. Veel eerstejaars kiezen ieder jaar weer rechten omdat het ‘erg breed’ is of omdat ze uitgeloot zijn voor een andere studie. Veel van deze studenten stopt of krijgt een negatief bsa. Dit is voor de studenten erg vervelend en komt de kwaliteit van de opleiding niet ten goede.

Omzwervingen
Ik zie dit gedrag ook terug in mijn eigen ervaringen als eerstejaars op de universiteit. Ik was een van de vele studenten die niet erg doordacht voor een studie koos, al eindigde ik bij rechten en begon ik er niet. Inmiddels ben ik heel gelukkig met mijn rechtenstudie, maar ik heb er al flink wat academische omzwervingen op zitten. Ook in mijn introgroep en elders bij de eerstejaars zie ik dit terug. Een aantal van hen zijn uitgeloot voor een andere studie en sommigen hebben voor rechten gekozen omdat je er overal wel mee terecht kan. Een tijd geleden is er al iemand gestopt met de studie, omdat het toch niets voor hem was. Hij wilde liever geneeskunde doen. Hoe zorgen we er voor dat studenten een bewustere keus maken?

Omdat veel aankomende studenten zo onbewust met hun studiekeus omgaan, is het belangrijk om hier rekening mee te houden in de studievoorlichting. Vaak lijken open dagen nu op acquisitiedagen waarbij het doel is zoveel mogelijk studenten te werven. Omdat deze voorlichting de nadruk leggen op hoe leuk de studie is, overtuigt dit al snel een twijfelende studiekiezer. De voorlichting moet meer gericht worden op het aangeven van baanperspectieven en de specifieke kenmerken van de opleiding, faculteit en universiteit. Door de nadruk te leggen op wat het doel van de studie is zullen twijfelaars ook zichzelf meer de vraag gaan stellen: “Is dat wat ik kán met deze studie ook dat wat ik wil bereiken?”.

Selectie
Selectie aan de poort is ook een middel waarmee het mogelijk is om een bewuster studiekeuzetraject te creëren. Selectie aan de poort is een idee waar enkele instituten van hoger onderwijs al mee experimenteren. Een dergelijke selectie in de vorm van een intakegesprek voor de definitieve studiekeus is erg nuttig. Tijdens dit gesprek zou de aankomend student zijn of haar motivatie moeten toelichten. Waarom rechten? Een vraag waar sommige studenten niet volledig bij hebben stil gestaan, of misschien wat te simpel over denken. De studenten die voor rechten kiezen omdat ze zijn uitgeloot voor een andere studie of voor rechten kiezen ‘omdat het zo breed is’, krijgen op dat moment een spiegel voor. Het kiezen van een studie moet een weloverwogen beslissing zijn.

Als deze maatregelen worden doorgevoerd neemt het aantal nieuwe rechtenstudenten waarschijnlijk af. Het overgrote deel van de nieuwe eerstejaars zal daarentegen goed gemotiveerd zijn en goed aan de slag gaan met de studie. Relatief meer gemotiveerde studenten betekent een betere studieomgeving, succes wakkert succes aan. Verder is het lagere uitvalpercentage ook voor de universiteit gunstig.

Opvang
Helaas komt een student er met motivatie alleen ook niet. Veel studenten struikelen nog altijd over de overgang van het vwo naar het wo. Veel gehoorde klachten zijn de andere manier van leren en de andere manier van tentamineren. Dit probleem wordt voor een groot deel veroorzaakt door het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs, dat een stuk minder goed voorbereid op het wetenschappelijk onderwijs dan de naam zou doen vermoeden. Veel universiteiten passen hun lesmethodes ook steeds meer aan om ‘schoolser’ te worden, in ieder geval voor eerstejaars, met minder vrijheid voor de student. Zolang vwo’ers duidelijk niet voorbereid zijn op het studeren, is dit een goede ontwikkeling. Het verplichte voorbereide werkgroeponderwijs zoals op onze faculteit is hier een goed voorbeeld van. Het helpt de eerstejaars om hun studievaardigheden op te bouwen en het maakt de student bewust van zijn of haar eigen studietraject. Sommige studenten hebben hier geen behoefte aan en voelen zich dan ook betutteld, maar voor het overgrote deel van de eerstejaars is het een nuttige toevoeging aan het curriculum, die door een gebrek aan studievaardigheden zo goed als vereist is.

Dit gebrek aan studievaardigheden ben ik veel tegen gekomen de afgelopen weken. Tijdens de colleges en werkgroepen Inleiding werden we een aantal weken voor het tentamen er aan herinnerd dat het echt tijd werd om te gaan studeren. Gelukkig werd dit advies door velen opgevolgd. Deze waarschuwing is een teken dat de faculteit zich er van bewust is dat eerstejaars vaak nog op de vwo-methode leren: niet meer dan drie dagen van tevoren beginnen. Helaas kwam daar het volgende probleem aan het licht. Veel eerstejaars weten niet hoe ze moeten leren, ze hebben geen idee hoe ze een dergelijke hoeveelheid stof moeten bestuderen.

Conclusie
Vanwege de manier waarop sommige eindexamenkandidaten op het vwo hun studiekeus bepalen en hun gebrek aan studievaardigheden zien we een grote uitval onder de eerstejaars (rechten)studenten. Door voorlichting van middelbare scholieren op open dagen anders aan te pakken, een reflectiemoment in te bouwen in het studiekeuzetraject in de vorm van een selectie aan de poort en rekening te houden met het feit dat vwo’ers studievaardigheden missen is het mogelijk om het vwo beter te laten aansluiten op het wo en de uitvalpercentages in het eerste jaar drastisch te verlagen. Laat rechten niet langer een studie zijn voor iedereen die nog niet zeker weet wat ze willen gaan studeren. Verlaag de uitval en verhoog de kwaliteit!