Beroepsopleiding Advocaten

E.S. Panford
Mr. E.S. Panford is alumnus van de Nijmeegse Faculteit der Rechtsgeleerdheid en is sinds enkele jaren werkzaam bij het CPO als jurist Bezwaar van de Beroepsopleiding Advocaten.

Op de tweede verdieping van het Grotiusgebouw is het Centrum voor Postacademisch Juridisch Onderwijs (CPO) gevestigd. Hoewel de meeste rechtenstudenten het CPO voornamelijk na afloop van hun studie beter zullen leren kennen, is een eerdere kennismaking met dit opleidingsinstituut en haar activiteiten op zijn plaats.

Het CPO verzorgt hoogwaardige cursussen, symposia, maatwerkcursussen en specialisatieopleidingen (zoals de Grotius AcademieDe Grotius Academie verzorgt postacademische specialisatieopleidingen voor juristen met minimaal drie jaar praktijkervaring.) voor juristen die in de beroepspraktijk werkzaam zijn. Daarnaast organiseert het CPO beroepsopleidingen voor het Notariaat, de Bedrijfsjuristen en het juridisch inhoudelijke deel van de Beroepsopleiding Advocaten (BA). Het vaardigheden gedeelte verzorgt Dialogue, gevestigd in Bussum.

De lezer vraagt zich nu wellicht af hoe de beroepsopleiding voor advocaten in Nijmegen is beland. Voor veel juristen in spe die een carrière in de advocatuur ambiëren, is vaak niet bekend hoe de opleiding er in hoofdlijnen uitziet en waar zij voor staat. Hoog tijd dus om de BA eens onder de loep te nemen.

Beroepsopleiding Advocaten
Ooit volgden advocaat-stagiaires een programma dat bestond uit één jaar beroepsopleiding en twee jaar postacademische cursussen. Uit onderzoek bleek dat de kwaliteit van de oude beroepsopleiding onvoldoende was om het door de Orde beoogde doel – het opleiden van advocaat-stagiaires tot zelfstandige advocaten – te bereiken. In 2010 bracht de commissie Kortmann die het onderzoek uitvoerde, een rapport Rapport commissie-Kortmann 2010uit dat de basis legde voor de huidige Beroepsopleiding Advocaten. De Orde nam het advies over om een nieuwe opleiding op te zetten met meer ruimte voor materieelrechtelijke vakken, beroepsattitude en -ethiek en toetsing. De huidige beroepsopleiding is gestart in september 2013.

De ontwikkeling en uitvoering van de opleiding is via een aanbestedingsprocedure gegund aan de combinatie CPO-Dialogue. Waar het CPO is gespecialiseerd in het onderwijzen van de juridisch inhoudelijke vakken, ligt de expertise van Dialogue bij het aanleren van (beroeps)vaardigheden, beroepsattitude en beroepsethiek. Een aanzienlijk deel van de organisatie van de BA vindt plaats vanuit het Grotiusgebouw. Naast CPO-Dialogue zijn twee andere onderwijsinstellingenDe Law Firm School (samenwerkingsverband van internationale advocatenkantoren in de Randstad) en de Brauwerij (het interne opleidingsprogramma van advocatenkantoor De Brauw Blackstone Westbroek). door de Orde geaccrediteerd om het juridisch inhoudelijke onderwijs te verzorgen.

Tijdens de stagetermijn van drie jaar staat de advocaat voorwaardelijk ingeschreven op het tableau Het tableau van de Nederlandse orde van advocaten is een landelijke lijst waarop alle beëdigde advocaten staan ingeschreven. Door registratie van en toezicht op de advocaten waarborgt de Orde de kwaliteit van de advocatuur. en mag zodoende als advocaat in rechte optreden. De advocaat-stagiaire is verplicht om binnen deze stage de BA te volgen en met goed gevolg af te ronden. Advocaat-stagiaires die zich inschrijven voor de BA kunnen kiezen uit drie leerlijnen: burgerlijk recht, strafrecht of bestuursrecht. De stagiaire volgt binnen de gekozen leerlijn het hoofdvak ‘major’ en een aantal keuzevakken. Ook doet de stagiaire kennis op in één van de andere rechtsgebieden door het volgen van de ‘minor’. Bovendien volgen alle advocaat-stagiaires het vak jaarrekeninglezen. Deze cognitieve vakken vormen samen met ADRAlternative Dispute Resolution (zoals bijvoorbeeld mediation). , het vaardighedenprogramma en beroepsattitude en -ethiek het curriculum van de opleiding.

De BA start traditiegetrouw in maart en september en duurt tweeëneenhalf jaar voor wie de opleiding zonder vertraging doorloopt. Recentelijk is weer een cohort advocaat-stagiaires gestart met een carrière in de advocatuur. Dit cohort, bestaand uit een recordaantal van 440 deelnemers, is de negende groep advocaat-stagiaires die de opleiding in de huidige opzet volgt. Momenteel zijn zo’n 2000 stagiaires met de beroepsopleiding bezig.

Theorie toepassen in de praktijk
Één van de uitgangspunten van de opleiding is dat wat de advocaat-stagiaire vandaag leert, morgen kan worden toegepast in de rechtspraktijk. De opleiding is daarom zeer praktijkgericht en gaat met haar tijd mee door hoogwaardig cognitief onderwijs te plaatsen in het kader van de beroepsethiek. Daarnaast volgen digitalisering van juridische werkzaamheden en andere technologische ontwikkelingen elkaar in snel tempo op. Als de advocatuur haar van privileges voorziene positie in de samenleving wenst te behouden, zal zij moeten inspelen op deze ontwikkelingen en voldoende onderscheidend zijn ten opzichte van andere (juridische) dienstverleners.

De opleiding maakt enerzijds gebruik van moderne en effectieve onderwijstechnieken als blended learning. Dit houdt in dat de opleiding bestaat uit een combinatie van klassikaal en digitaal onderwijs. Het digitale onderwijs vindt plaats in de persoonlijke digitale leeromgeving (DLO) van de advocaat-stagiaire. Aan de hand van onder andere literatuur, interactieve lesmodules en huiswerkopdrachten behandelen de advocaat-stagiaires zelfstandig de lesstof. Op de lesdagen is er vervolgens ruimte voor verdieping en toepassing van de stof aan de hand van casus uit de dagelijkse advocatenpraktijk. De Nijmeegse Faculteit der Rechtsgeleerdheid legt voor dit type onderwijs de basis, onder meer door het organiseren van oefenrechtbanken, het interactieve werkgroeponderwijs en digitale diagnostische zelftoetsen die voorafgaand aan het onderwijs worden gemaakt.

Naast gedegen kennis van juridisch inhoudelijke vakken is het anderzijds van belang dat de advocaat van nu ook een goed werkend moreel kompas draagt. Het vertrouwen dat de advocatuur van de maatschappij geniet is niet langer vanzelfsprekend en de mondigheid van de burger (vaak de cliënt) is toegenomen. De advocaat zal zich in de uitoefening van zijn beroep moeten onthouden van handelen of nalaten dat een behoorlijk advocaat niet betaamt.Dit volgt uit artikel 10a Advocatenwet. De vijf kernwaarden,De kernwaarden zijn onafhankelijkheid, partijdigheid, integriteit, vertrouwelijkheid en deskundigheid. Deze zijn vastgelegd in artikel 10a Advocatenwet. de daaruit voorvloeiende gedragsregels en onder meer de verordeningenDe toepasselijke regelgeving en de gedragsregels zijn gepubliceerd op de website van de Orde (http://regelgeving.advocatenorde.nl/). van de Orde zijn maatgevend voor gewenst gedrag waaraan de advocaat zich dient te houden. Bij het overschrijden van grenzen komt het tuchtrecht Zie hierover F.A.W. Bannier, Zoals een behoorlijk advocaat betaamt, Maklu: Apeldoorn 2015. Uitspraken van de tuchtcolleges (de Raden van Discipline en het Hof van Discipline) zijn digitaal te raadplegen via http://tuchtrecht.overheid.nl.in beeld. Daarom is er in de huidige Beroepsopleiding Advocaten veel aandacht voor de rol van de advocaat in de samenleving en de ethische dilemma’s die daarbij (kunnen) spelen. Na het afronden van de opleiding heeft de advocaat-stagiaire voldoende handvatten om het beroep van advocaat zelfstandig en op verantwoorde wijze uit te voeren; de advocaat als zogenoemd vertrouwd adviseur.

De docenten en trainers die voor de BA optreden worden daarom zorgvuldig geselecteerd. Ze zijn vaak advocaat, maar kunnen ook in de wetenschap of een andere juridische omgeving werkzaam zijn. In het docentenkorps van de BA bevinden zich bovendien een aantal docenten die tevens doceren aan de Nijmeegse rechtenfaculteit.

Toetsing en bezwaar
Een advocaat-stagiaire haalt een vak door te slagen voor een toetsEen advocaat-stagiaire legt in het kader van de beroepsopleiding zes toetsen af. De toetsen betreffen de onderdelen major, minor, jaarrekeninglezen, twee keuzevakken en beroepsattitude en -ethiek., en laat zo zien dat hij of zij voldoet aan de eisen en klaar is voor de praktijk. Wie een toets drie keer niet haalt wordt volgens de regels van de Verordening op de advocatuur geschrapt van het tableau en moet de BA staken.Zie artikel 3.19 lid 6 Verordening op de advocatuur. Dit komt echter zeer zelden voor; de Beroepsopleiding Advocaten heeft een hoog slagingspercentage.

De toetsen in de BA worden opgesteld door toetsontwikkelteams. Zo’n team bestaat uit praktijkjuristen, advocaten en juristen afkomstig uit de wetenschap, en een onderwijskundige die is gespecialiseerd in toetsing. Ook zijn in deze teams medewerkers van de Nijmeegse Faculteit der Rechtsgeleerdheid actief. Zodra een toetsontwikkelteam een toets heeft opgesteld, wordt deze na overleg met de hoofddocenten van het betreffende vak ter goedkeuring voorgelegd aan de examencommissie De examencommissie is een onafhankelijk bestuursorgaan dat door de Orde is ingesteld. Zij is onder meer verantwoordelijk voor het vaststellen en afnemen van toetsen en het vaststellen van toetsresultaten. De leden van de examencommissie zijn afkomstig uit de advocatuur, wetenschap en rechterlijke macht. van de Beroepsopleiding Advocaten.

Toetsen worden digitaal afgelegd. De stagiaires loggen bij toetsafname eenvoudigweg in op hun digitale leeromgeving waar de toets klaar staat. Nadat een toets is afgelegd en beoordeeld, ontvangt de deelnemer een bestuursrechtelijke beschikking van de examencommissie met het behaalde resultaat. De advocaat-stagiaire treft in zijn persoonlijke DLO de gemaakte toets, de gegeven antwoorden en het modelantwoord aan.

Als een stagiaire het niet eens is met de beoordeling van de toets (omdat er een onvoldoende is toegekend), kan er bezwaar worden ingediend bij de examencommissie. In deze bestuursrechtelijke procedure wordt de Algemene wet bestuursrechtOp grond van artikel 6:4 Awb kan bezwaar worden ingediend bij het bestuursorgaan dat het besluit heeft genomen. Het bezwaarschrift dient te voldoen aan een aantal formele vereisten, zoals ondertekening en vermelding van de gronden van bezwaar (artikel 6:5 Awb). Uit artikel 7:2 Awb volgt dat de indiener in beginsel het recht heeft gebruik te maken van een hoorzitting. Op grond van artikel 7:11 Awb voert de examencommissie een herbeoordeling uit van de gemaakte toets (het bestreden besluit). toegepast. De juristen Bezwaar van CPO-Dialogue ondersteunen de examencommissie bij het behandelen van de bezwaarschriften. Dat houdt in dat zij contact onderhouden met de toetsbeoordelaars, advocaat-stagiaires en de leden van de examencommissie. Daarnaast nemen zij hoorzittingen af, vertegenwoordigen zij de examencommissie in procedures bij de rechtbank of de Raad van State, en stellen zij conceptbesluiten en -verweerschriften op. Als jurist Bezwaar heb ik dus een afwisselende functie waarin juridisch inhoudelijk werk wordt gecombineerd met het reilen en zeilen van een zeer levendige beroepsopleiding.

Na de beroepsopleiding…
De Beroepsopleiding Advocaten is (uiteraard) niet het eindpunt in de ontwikkeling van de advocaat. Naast alle kennis en ervaring die hij in de praktijk opdoet zal de advocaat zijn juridische kennis gedurende zijn gehele loopbaan op peil moeten houden.14 Dit kan bijvoorbeeld door middel van het volgen of doceren van postacademische cursussen, webinars of congressen. Voor de juristen van de toekomst is het dan prettig om te weten dat in Nijmegen, op de tweede verdieping van het Grotiusgebouw, een postacademisch opleidingsinstituut is gehuisvest dat voor hen klaar staat.