Tags: 

Smart contracts: een verkenning

Tessa van Berkum
Tessa is masterstudent ondernemingsrecht en lid van Team Update van NSO Eques

Inleiding

Technologische ontwikkelingen volgen elkaar tegenwoordig in hoog tempo op. Niet alleen voor juristen is het een uitdaging om het recht op deze ontwikkelingen af te stemmen; ook politieke vragen dringen zich op. Blockchainnetwerken en cryptovaluta zouden ons monetaire systeem zodanig kunnen veranderen dat belastinghervormingen onvermijdelijk worden. Als in de toekomst de meerderheid van de transacties niet meer plaatsvindt in dollars, of überhaupt in een bepaalde (virtuele) valuta, worden belastingen zoals wij die kennen irrelevant. Overheden zullen moeten nadenken over een ander systeem. Dit systeem kan inhouden dat belastingen worden geheven over informatie, wat misschien het enige is dat in grote aantallen toekomstige transacties nog zal worden uitgewisseld.

Hoe interessant de maatschappelijke en politieke vraagstukken omtrent huidige technologische ontwikkelingen ook moge zijn, zij blijven voor wat betreft deze bijdrage onbesproken. Graag ga ik in op een recente ontwikkeling die is gelegen in de combinatie van blockchaintechnologie en smart contracts. Hoewel het fenomeen smart contract op zichzelf niet nieuw is, ziet de hernieuwde belangstelling vooral op een smart contract in een blockchain. Het praktisch nut daarvan werd mij voornamelijk duidelijk toen ik het bericht las dat de banken HSBC en ING voor het eerst een vrachtlading sojabonen via blockchain verwerkten. De banken gebruikten blockchain om de transactie sneller te laten verlopen en de kans op fraude te verkleinen. Voor het voltooien van een dergelijke transactie via een smart contract zijn “blokken” met informatie nodig. Zo vormt het aantal kuub sojabonen op het schip een blok en een ander blok bevat de informatie dat de koper eigenaar is van de bonen. Tenslotte maken de betrokken banken een blok met informatie over de overeenkomst. De verschillende “blokken” met stukjes informatie hebben een code en sluiten op elkaar aan, zodat een keten ontstaat. Deze checks maken de transactie veilig en besparen de banken veel papierwerk. Soortgelijke blockchaintransacties vinden veel vaker plaats, maar deze specifieke deal illustreert volgens mij duidelijk hoe technologie verder toetreedt in de wereldhandel.

In deze bijdrage ga ik verder in op enkele juridische aspecten van smart contracts. Ik geef een korte inleiding over blockchain, waarna ik toekom aan smart contracts. Ik vervolg mijn bijdrage met een veelgebruikte, maar ook zeer specifieke toepassing van smart contracts, te weten de Initial Coin Offering. Voordat ik afsluit, bespreek ik kort een aantal juridische uitdagingen omtrent smart contracts.