Computationeel tegenspel: de nieuwe ruimte van het recht

Prof. mr. dr. M. Hildebrandt
Mireille Hildebrandt is hoogleraar ‘Smart Environments, Data Protection and the Rule of Law’ bij de Faculteit Natuurwetenschappen van de Radboud Universiteit, bij het institute for Computing and Information Sciences (iCIS). Zij is tevens onderzoekshoogleraar ‘Interfacing Law and Technology’ aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB), aangesteld door de VUB onderzoeksraad. Dit artikel berust mede op onderzoek verricht in het kader van de Advanced Grant die haar in 2018 werd toegekend door de European Research Council (ERC) voor grondslagen onderzoek naar computationeel recht, zie www.cohubicol.com (ERC-2017-ADG No 788734).

In dit artikel ga ik kort in op code-gestuurd ‘recht’, dat op het punt staat een steeds belangrijker rol te spelen binnen de ruimte van het recht. Daarvoor bespreek ik eerst de tekst-ge- stuurde aard van het huidige, positieve recht en de samen- hang daarvan met onze rechtstatelijke beginselen. In de con- clusie keer ik terug naar die beginselen en zal bepleiten dat zij verankerd moeten worden in de nieuwe ruimte van het recht in de vorm van ‘juridische bescherming by design’. Daarmee bepleit ik computationeel tegenspel als bescher- ming tegen geautomatiseerde juridische besluitvorming, die ondoorzichtig, onjuist en/of onrechtvaardig kan zijn.