Ruzie met de fiscus

Prof. dr. mr. M.B.A. van Hout
Diana van Hout is bijzonder hoogleraar Formeel belastingrecht aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

In talloze nationale en internationale wetenschappelijke artikelen wordt al jarenlang gesteld dat het aantal beroeps- procedures toeneemt, de rechterlijke macht dichtslibt, de doorlooptijden toenemen, en dat het recht niet altijd de werkelijke problemen oplost. Met deze argumenten wordt decennialang en in diverse rechtsgebieden het belang van Alternative Dispute Resolution (ADR) bepleit. Een van de bekendste alternatieve vormen van conflicthantering is mediation. Deze vorm van conflicthantering is in het
begin van deze eeuw vanuit de Verenigde Staten in het Nederlandse civiel recht en later in het belastingrecht geïntroduceerd.
In het fiscale recht heeft van oktober 2002 tot mei 2003 een pilot met mediation plaatsgevonden bij de belastingkamer van het Gerechtshof te Arnhem. De Belastingdienst is op zijn beurt in juni 2003 gestart met een pilot met mediation. Beide pilots waren toentertijd een groot succes. Geschillen werden gemiddeld in 66 dagen opgelost, waar een gemiddelde inves- tering van vijf uur voor nodig was.1 Bovendien werd het sla- gingspercentage bij fiscale mediations vastgesteld op ruim 75%.2 In 2005 is mediation in fiscale zaken bij zowel de rech- terlijke macht als bij de Belastingdienst geïmplementeerd als alternatief ten opzichte van de reguliere vormen van geschil- beslechting zoals bezwaar en beroep.

Bovengenoemde gegevens geven de indruk dat mediation een snelle en efficiënte wijze van conflicthantering is. Toch is mediation als conflicthanteringsmethode in het belasting- recht nooit goed van de grond gekomen waardoor het momenteel nauwelijks wordt toegepast. In deze bijdrage analyseer ik kort waarom mediation in het Nederlandse belastingrecht niet goed heeft kunnen functioneren en waarom het in andere landen wel een succes is. Aan de hand van deze bevindingen zal ik beargumenteren hoe bestaande procedures in het belastingrecht kunnen worden verbeterd. Daarbij vermeld ik dat met deze bijdrage vooral ten doel heeft om de interesse te wekken voor verdere verdieping in dit onderwerp.